Präteritum – Yazı Dili Geçmiş Zamanı
Almancada haberler, romanlar, peri masalları veya resmi raporlar okurken sürekli karşılaştığımız "Präteritum" (Imperfekt) zamanını ve fiil çekimlerini öğreniyoruz.
1. En Önemlileri: "sein" ve "haben"
Her ne kadar Präteritum "yazı dili" olsa da, Almanlar günlük hayatta konuşurken "sein" ve "haben" fiilleri için Perfekt ("ich bin gewesen" veya "ich habe gehabt") kullanmayı pek sevmezler. Bunun yerine Präteritum çekimlerini kullanırlar.
| Şahıs Z. | sein (idim, idi) | haben (sahiptim, vardı) |
|---|---|---|
| ich | war | hatte |
| du | warst | hattest |
| er/sie/es | war | hatte |
| wir | waren | hatten |
| ihr | wart | hattet |
| sie/Sie | waren | hatten |
2. Düzenli Fiillerin Çekimi (Regelmäßige Verben)
Düzenli (zayıf) fiilleri Präteritum yaparken köklerine -te eki ekleriz. Daha sonra bu yeni "geçmiş zaman kökünün" üzerine şahıs eklerini getiririz.
Formül: Fiil Kökü + -te + Şahıs Eki
| Şahıs | machen (yapmak) | lernen (öğrenmek) | arbeiten (çalışmak) * |
|---|---|---|---|
| ich | machte | lernte | arbeitete |
| du | machtest | lerntest | arbeitetest |
| er/sie/es | machte | lernte | arbeitete |
| wir | machten | lernten | arbeiteten |
| ihr | machtet | lerntet | arbeitetet |
| sie/Sie | machten | lernten | arbeiteten |
* Fiil kökü -d veya -t ile bitiyorsa (arbeit-, find-), telaffuzu kolaylaştırmak için araya bir -e- kaynaştırma harfi girer (-ete).
3. Düzensiz Fiillerin Çekimi (Unregelmäßige Verben)
Düzensiz (güçlü) fiiller Präteritum yaparken -te eki ALMAZLAR. Bunun yerine fiilin ortasındaki sesli harf tamamen değişir (Vokalwechsel). Bu kök değişimini tıpkı İngilizcedeki "go ➔ went" gibi ezberlemek gerekir.
| Şahıs | gehen (ging) - gitmek | kommen (kam) - gelmek | sehen (sah) - görmek |
|---|---|---|---|
| ich | ging | kam | sah |
| du | gingst | kamst | sahst |
| er/sie/es | ging | kam | sah |
| wir | gingen | kamen | sahen |
| ihr | gingt | kamt | saht |
| sie/Sie | gingen | kamen | sahen |
4. Modal Fiiller (Modalverben)
Modal fiiller (können, müssen, wollen, dürfen, sollen) de tıpkı "sein" ve "haben" gibi konuşma dilinde her zaman Präteritum çekimiyle kullanılırlar. Kural şudur: Umlaut (Noktalı harfler) atılır ve sonuna "-te" eklenir.
- können ➔ ich konnte (yapabiliyordum)
- müssen ➔ ich musste (zorundaydım)
- dürfen ➔ ich durfte (izinliydim)
- wollen ➔ ich wollte (istiyordum)
- sollen ➔ ich sollte (yapmalıydım)
5. İnteraktif Alıştırmalar
Kendini Dene
Sonuçlar anında görünürAşağıdaki çoktan seçmeli soruları Präteritum kurallarına göre cevapla.
Aşağıdaki boşluklara parantez içindeki fiillerin Präteritum çekimlerini yaz.